Şeref TAŞLIOVA

Âşık Şeref TAŞLIOVA'nın Hayatı

10 Nisan 1938’de Kars’a bağlı Çıldır ilçesinin Gülyüzü köyünde dünyaya geldi. Hacı Bey ve Nergis Hanım’ın üçüncü çocuğudur. 1949 yılında, ilkokul öğrencisi iken 23 Nisan Çocuk Bayramında, Çıldır’da türkü söylemeğe başladı.

1954 yılında, Çıldırlı Âşık Şenlik’in oğlu Âşık Kasım’dan âşıklık geleneği üzerinde ilk bilgileri aldı. Askerliğini, 1958–1960 yılları arasında, İstanbul’da yaptı.

1964 yılında TRT Kars Radyosu’na girerek “Âşıklarla” isimli programlar yapmaya başladı. Kars Radyosu’nda hazırladığı ve sunduğu programlar aralıksız on yıl devam etti.

1967 yılından itibaren, Konya’da düzenlenen Türkiye Âşıklar Bayramı (45 yıl), Uluslar arası İstanbul Festivali (21 yıl) ve Yunus Emre Şenlikleri gibi ülke çapında sürekli olarak organize edilen programlara aralıksız katıldı. Bunların yanı sıra; yurtiçinde ve yurtdışında düzenlenen birçok festival, program ve organizasyonlara hâlen iştirak etmektedir.

1987 yılında, Marl Belediyesi’nin resmi davetlisi olarak Almanya’ya gitti. UNESCO’nun 1988’de hazırladığı Dünya Sanat Dizisi’nde, Türkiye’deki âşıklık geleneğini temsil etme görevi Şeref Taşlıova’ya verildi. İngiltere Galler’de; 15-21 Kasım 1989, 04-07 Temmuz 1996, 01-13 Temmuz 2005 ve 02-04 Temmuz 2010 tarihleri arasında düzenlenen “Uluslararası Hikaye Anlatma Festivali”ne (International Story Telling Festival) katıldı. 21-23 Haziran 1996 tarihinde Danimarka’da yapılan ve 24 ülkenin iştirak ettiği “Vikinglerin Doğuş Günü ve Gün Dönümü Geleneği Festivali”nde Türkiye’yi temsil etti. Singapur’da, 1996 yılında düzenlenen festival bu alanda katıldığı diğer bir uluslar arası organizasyondur.

Bugüne kadar altın ve gümüş olarak 145 madalya, 120 plaket ve şilt, 180 taktir-teşekkür belgesi kazandı. Kars Eli dergisinde Çıldır Gölü Efsaneleri neşredildi.

Yurtiçindeki üniversitelerde hakkında hazırlanan mezuniyet ve yüksek lisans tezlerinin yanı sıra; Amerika Indiana Üniversitesi tarafından 1983’te, Almanya Berlin Üniversitesi tarafından 1987’de Anadolu âşıklık geleneğinin temsilcisi olarak şiirleri derlendi.

Ulusal ve uluslar arası nitelikte düzenlenen folklor ve halk edebiyatı sempozyum ve kongrelerinde tebliğler sundu.

Şiirleri ve çeşitli konularda kaleme aldığı yazıları, Kars Eli, Türk Edebiyatı, Çağrı, Millî Kültür, Pınar, Kemalist Atılım, Türk Dili, İnanç, Güneysu, Maya, Tarla, Gülpınar, Çoruh, Türk Folklor Araştırmaları, Halk Evleri, Meşale, Erciyes, Yeni Çizgi, Köz, Türk Folkloru, Kök, Ana gibi edebiyat tarihimizde önemli yere sahip dergilerle, çeşitli ansiklopedi ve antolojilerde neşredildi. Yurt içinde olduğu gibi, yurt dışında yayımlanan gazetelerde de hakkında yazılar yazıldı.

Kültür Bakanlığı tarafından “Gönül Bahçesi” isimli bir şiir kitabı 1990 yılında yayımlandı. Prof. Dr. Fikret Türkmen, Nail Tan ve Dr. M. Mete Taşlıova tarafından hazırlanan “Âşık Şeref Taşlıova’dan Derlenen Halk Hikâyeleri” isimli kitap Türk Dil Kurumu tarafından, 2008 yılında yayımlandı. “Âşık Şeref Taşlıova Hayatı ve Şiirleri” isimli kitap ise, Dr. Mete Taşlıova tarafından hazırlandı ve 2010 yılında Millî Eğitim Bakanlığı yayınları arasında çıktı.  

İlk olarak 1971 yılında “sanat elçisi” sıfatıyla resmi mahiyette başlayan yurt dışı gezileri; Hollanda, Belçika, Lüksemburg, Fransa, İsviçre, İsveç, Avusturya, Danimarka, Almanya, İngiltere, Singapur, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kırgızistan, İran ve Türkmenistan gibi ülkelere toplam olarak yirmi beş defa gerçekleşti.

Başta TRT olmak üzere, özel radyo ve televizyonlarda yayınlanan çeşitli programlara katıldı. TRT tarafından hazırlanan “Ozanın Kopuzundan Âşığın Sazına” isimli programın danışmanlığını ve “Âşıklık Geleneği” programının metin yazarlığını yaptı. Japon NHK Televizyonunun farklı tarihlerde yürüttüğü “İpek Yolu” ve “Tarihin Altın İzleri” belgesellerinde çekimi yapıldı. İngiliz BBC Televizyonunun hazırladığı “Alexander” (İskender’in Ayak İzleri) isimli yapımın Türkiye konulu bölümlerinde rol aldı. Alman ATT ve ZDF Radyolarında, İngiliz BBC Radyosunda programlara katıldı. 2001 yılında, UNESCO Türkiye Milli Komisyonu’nun katkılarıyla, Başbakanlık Atatürk Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı tarafından hazırlanan “Meddahlık ve Meddah Hikâyeleri” (Storyteller and the Craft of Story Telling) isimli projede kaynak kişi olarak icrada bulundu. Bu çalışma CD olarak yayımlandı.

1981 yılında, Atatürk’ün doğumunun yüzüncü yılı nedeniyle, TRT’nin düzenlemiş olduğu “Atatürk” konulu şiir yarışmasında, “güzelleme” dalında “Biri Anadolu Biri Atatürk” isimli şiiriyle Türkiye birincisi oldu. Ayrıca, buna benzer birçok dalda şiirleri birincilik ödülleri kazandı.

Yine, 1981 yılında Müzik-San Vakfı; 1996 yılında Türkiye Yazarlar Birliği tarafından “Yılın Sanatçısı” seçildi. Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı tarafından 2000 yılında “Türk Dünyasına Hizmet Ödülü” ile ödüllendirildi. 2005 yılında, Tarsus’ta, “Karacaoğlan Türkmen Şöleni’nde “Yılın Sanatçısı” ödülünü aldı.

1964 yılında Atatürk Üniversitesi ile başlamakla beraber; Erciyes, İnönü, Dicle, Hacettepe, Gazi, Çanakkale 18 Mart, Celal Bayar, Dokuz Eylül, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (İngiliz Dil Bilimi), 19 Mayıs, Selçuk, İstanbul Teknik Üniversitesi Devlet Konservatuarı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Trakya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Ankara, Londra Üniversitesi, Cambridge Üniversitesi, Singapur Üniversitesi, Berlin Üniversitelerinde âşıklık geleneğine dair seminerler vererek, akademik personel ile öğrencilere programlar yaptı.

Şeref Taşlıova, kendi tasnif ettikleri de dâhil olmak üzere, birçok hikâye, efsane, masal bilmesinin yanı sıra,  yaklaşık 150 civarında âşık havası (makamı) konusunda da kaynak kişi durumundadır.

Türkiye ve Avrupa’da toplam olarak kırka yakın plak ve ses kaseti yapıldı.

1987’de faaliyete başlayan Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliğinin kurucu üyesidir. Bu kuruluşun 1999-2001 yılları arasında Teknik Bilim Kurulu Başkanlığı görevini yaptı; bu görevini iki yılda bir yapılan seçimlerde aldığı oylarla sürdürdü ve 2010 yılına kadar devam ettirdi.

2003 yılında, Türk Dil Kurumu, Karaman Valiliği ve RTÜK işbirliği ile organize edilen “Türk Diline Hizmet Ödülü’ne layık görüldü. 01-05 Mayıs 2006 tarihleri arasında, Türkmenistan’da “Karacaoğlan 400. Anma Yılı” programına katıldı. 24-27 Eylül 2008 tarihleri arasında, Kazakistan’ın eski başkenti Almatı’da düzenlenen “Kazakistan Konservatuarının Kuruluşunun 20. Yılı Kutlama Törenleri”nde, davetli olarak icrada bulundu. 17 Ocak 2009 tarihinde, Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi-TÜRKSOY Genel Müdürlüğü tarafından, Ankara’da düzenlenen “15. Yıl Kutlamaları”nda, “Türk Dünyasında Türkiye’yi Temsil Eden Sanatçı” sıfatıyla program yaptı. Türkmenistan Aşkabat’ta, 01-04 Nisan 2009 tarihleri arasında düzenlenen “II. Uluslararası Türkmen Yayla Festivali” etkinliklerine katıldı. Almanya Aachen şehrinde düzenlenen “Uluslar arası Anlatım Festivali”ne davet edildi. 06-08 Kasım 2009 tarihleri arasında yapılan festivalde, Türkiye’yi temsil eden tek isim olarak, geleneğin hikâye türüne ait metinleri sundu.

İstanbul Moda Lions Kulübü tarafından, “Halk Müziğine 40 Yıl Hizmet Verenler” ödülüne layık görüldü. 27 Mart 2007 tarihinde düzenlenen törende, halk müziği alanında hizmet veren diğer sanatçılarla birlikte âşıklık geleneği alanında ödülünü aldı. Âşıkların katılımı ile 13 Mayıs 2005 tarihinde “Âşık-ı Âzam” seçildi.

UNESCO Somut Olmayan Kültür Mirası çalışmaları kapsamında, Türkiye âşıklık geleneği dalında “Yaşayan İnsan Hazinesi 2008” seçildi. İstanbul’da Lütfi Kırdar Kongre merkezinde 14 Ocak 2010 tarihinde yapılan törenle ödülü takdim edildi. 

05 Haziran 2010 yılında Ardahan Üniversitesi tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi Âşık Şeref Taşlıova Sempozyumu” düzenlendi. Sempozyum ile kendisine Türk Halkbilimi alanında “Onursal Bilim Doktorası” tevcih edildi.

Kültür Bakanlığı Sivas Devlet Türk Halk Müziği Korosu Sanatçısı olarak 1990 yılında başladığı görevinden, 2003 yılında emekli oldu.

 Ankara Keçiören’de ikamet eden Âşık Şeref Taşlıova Türkiye’de olduğu kadar yurt dışında geleneği icraya dönük çalışmalarına devam etmektedir.